lá non
thác đổ
đâu đây,
vẳng nghe nước cũ
bóng ngày thoảng qua をちこちに滝の音聞く若葉哉 ochikochi ni taki no oto kiku wakaba kana
~ From far and near,
Hearing the sounds of waterfalls,
Young leaves (Buson) ~
https://www.takase.com
dang.thekiet2022@yahoo.com
Mấy bữa nay lục lại mớ ảnh cũ từ gần mười lăm năm về trước.
Lựa ra được gần 50 tấm coi tạm rõ, — trong lần đi thăm Sapa năm 2010.
Ban đầu chỉ định đưa lên một youtube, để ôn lại những kỉ niệm xưa.
Sau thấy hình chạy qua vùn vụt, không nói được bao nhiêu nỗi niềm hoang mang những ngày hôm ấy.
Bèn thêm vào phía dưới đôi lời cảm khái.
Melissa, Melissa! (*)
----
chú thích
(*) Melissa
Signification du prénom : Api (grec) Signification:
Mélissa est un prénom qui a deux origines, l'une grecque et l'autre
latine. La première signifie « miel » et la seconde « abeille ». Caractère:
La gentillesse est le mot maître de Mélissa. Il est honnête, honnête et
protecteur. Mélissa possède cette aura d'amour qui vous enveloppe et
vous rassure. Toujours souriante, il faut beaucoup pour lui retirer son
bon humeur. Très généreuse envers ses proches, Mélissa dépense sans
compter et n'hésite pas à donner corps et âme pour que son entourage se
sente enrichi. Histoire: Prénom de l'Antiquité grecque, Mélissa
(anciennement Mélitta) connaît depuis quelque temps une résurgence de
faveur. La chanson de Julien Clerc y aurait-elle quelque chose à faire ?
# 2. hoa lan vàng: trước hết, cảm ơn bạn Tiểu Bình (CVA 1961-1968), — từ ngày đầu mới đăng, đã chiếu cố tới trang blog này, với những lời thân ái: "Cảm ơn bồ Kiệt có nhã ý chia sẻ cùng bạn ký sự không dễ quên từ thôn ổ dân Dao Đỏ vùng cao. Kiệt ơi, thơ mộng từ cổ thi qua vế đối nắn nót nào ngờ cũng thấu sơn xuyên viễn xứ!" (cf. # 21)
Hôm nay 04/06/2023, tức là 5 ngày sau, về tấm ảnh số # 2 này, bạn lại viết thêm: "Lại ngỡ bông bầu bí trên giàn chờ hái làm món ăn quấn vớt thịt thà mà rán." Xem lại một hình bông bí tìmthấy trên internet, cánh hoa hơi nhám chứ không trơn:
Nhà tôi bảo hình dưới đây là hoa datura, hoa đẹp, nhưng rất độc:
# 3. vách nhà thờ hoang phế
# 4. ruộng thang
# 5. nụ cười Yao (1): vừa bước xuống xe đậu ở cổng làng, mấy chục cô gái người Yao đã bao vây các du khách. Bốn năm cô đeo gùi đội mũ đỏ quấn chặt lấy nhà tôi, ríu rít muốn bán túi thêu, khăn choàng... Nhà tôi cười cười nói thủng thẳng đã. Các cô ấy nói không sao, chúng em theo chân cô vô thăm làng, xong rồi cô mua hàng cho chúng em nhé. Các cô ấy mở máy điện thoại cầm tay (năm đó 2010, coi là rất mới) nói chuyện huyên thiên. Và trên môi lúc nào cũng nở những nụ cười tươi như nắng.
# 7. gùi Yao
# 8. chăn trâu (1)
# 9. chăn trâu (2)
(...)
"Ai bảo chăn trâu là khổ
Chăn trâu sướng lắm chứ
Ngồi mình trâu phất ngọn cờ lau
Và miệng hát nghêu ngao
Vui thú không quên học đâu
Nằm đồi non gió mát
Cất tiếng theo tiếng lúa đang reo
Em đánh vần thật mau
Sức mai sau xây đắp quê hương
Cho nước giàu mạnh hơn
Sức mai sau xây đắp quê hươn
Cho nước giàu mạnh hơn..."
(nguồn Internet)
# 10. chăn trâu (3)
# 11. xin kẹo
# 12. mẹ Yao khâu vá
# 13. cửa hàng
# 4. núi đồng Sapa
# 15. hai bé con trước sân nhà (1)
# 16. hai bé con trước sân nhà (2)
# 17. xếp củi (1)
# 18. xếp củi (2)
# 19. phơi quần áo
# 20. vườn sau
# 21. câu đối
căn phòng tối om om; hôm nay lò mò đọc lại mấy câu đối chữ Hán trên vách
từ trái qua phải, cột 3:
"vân thâm tú các xâm hương mộng
nguyệt hạ thanh quang cận quảng hàn"
# 22. em bé củi than (1)
mấy khúc củi tắt ngúm, một cái cùi bắp đã gặm sạch trên nền đất, em bé có hai con mắt sáng như hai hòn bi, mặc chiếc t-shirt JoJo dài quá khổ.
# 23. em bé củi than (2)
hôm nay nhìn lại, thấy mỗi con mắt còn ngấn một giọt lệ long lanh. Có lẽ em bé bị bố mẹ Yao bỏ ở nhà một mình.
Jojo hình như là tên nhân vật chính một bộ truyện bằng tranh manga Nhật Bổn nổi tiếng thế giới những năm 2000
# 24. nồi niêu
# 25. chai lọ rau trái
# 26. gà tây
# 27. xe ô-tô vào làng
# 28. hoa lan tím: cành lan này không nhớ chụp chỗ nào; bạn Tiểu Bình (trung học Chu Văn An 1961-1968) bảo "giò phong lan dại còn lộng lẫy thanh lịch hơn mớ hoa rừng cấy ghép con buôn làm giá tại phố thị nhiều lắm". Để tạ lòng, xin mượn mấy câu thơ cũ đề tặng bức ảnh "sedirea japonica" (2016 VP@huediepchi.com) của anh Mây Viễn Phương, cũng là một nhà sưu tầm cả ngàn hoa lan ở California:
Sáng sớm vô rừng hái giỏ lan
Ai đem hoa núi tặng giai nhân
Mùi hương táo nhẹ vương vai áo
Trở bước về thôn lộng gió ngàn
(Saturday, April 30, 2016)
# 29. honda ruộng
# 30. những con vịt ở Sapa: mắt mấy con vịt này, sao chúng nó buồn thế; còn nhớ cách đây 13 năm, chụp xong tấm ảnh này, ra về, cõi lòng áo não.
# 31. "xóa đói giảm nghèo"
# 32. "chương trình 2003": ảnh chụp năm 2010, năm nay 2023 -- thắng lợi tới đâu rồi?
# 33. vải chàm
# 34. người Yao tươi cười
# 35. tạp hóa
# 36. xin tiền du khách
# 37. chợ (1)
# 38. chợ (2)
# 39. dưa xoài
# 40. đào mận
# 41. chị em xe đạp
# 42. honda phố chợ
# 43. cô hàng rau
# 44. quả sấu: mới đầu tôi nghĩ là quả sung, nhưng còn ngờ; nhà tôi bảo là trái táo Tàu; một bạn học chung trường cũ Chu Văn An Sài Gòn nói là quả sấu. Tôi nhớ tới món canh chua sấu mẹ nấu ngày xưa.
# 45. trái cóc: mới đầu ghi là trái cà na; nhà tôi bảo là trái cóc; bạn tôi nói là quả muỗm.
# 46. xe đạp
# 47. xe đạp và xe ô-tô
người đàn bà đội nón lá đẩy chiếc xe đạp cũ kĩ, có vẻ như đi bán giấy báo cũ
một chiếc ô-tô bóng nhoáng đậu bên lề, không biết của đại gia nào
Nhớ những năm 1966-1968 còn ở Sài Gòn. Mỗi ngày nghe ra rả những bài hát của Trịnh Công Sơn: Gia tài của mẹ, Người con gái Việt Nam da vàng..., — nẫu cả ruột gan. Rồi cứ nghe đi nghe lại bài Diễm Xưa. Chiến tranh đến hồi khốc liệt. Cuối năm 1968, được học bổng sang Pháp. Hình như năm đầu, rất nhớ nhà, viết thư xin mẹ gửi cho đĩa hát mới Nhìn những mùa thu đi. Nghe bài hát như dân ghiền ma túy. Sau cho ai mượn, trong số các bạn đồng hương nơi tôi ở trọ, cái đĩa hát mất tích luôn.
Vào khoảng 1969-1971, mấy người, hình như thuộc Hội Người Việt Nam Tại Pháp, rủ tôi và một bạn khác, đi trại Hè ở Côte d'Azur, bên bờ Địa Trung Hải. Họ có xe nhà cho quá giang, đi trại hè miễn phí. Đến nơi, tôi hiểu ngay tổ chức loại này, là để tuyên truyền, lôi kéo người Việt, sinh viên Miền Nam... theo họ chống chiến tranh, ủng hộ Mặt Trận Giải Phóng Việt Nam. Nhớ có gặp mặt người vợ của Nguyễn Ngọc Giao, giáo sư toán đại học Paris, có tên trong ban biên tập báo Đoàn Kết. Báo này phổ biến rất rộng trong giới kiều bào thời đó. Nguyễn Ngọc Giao còn giữ phận sự làm thông dịch viên gì đó trong các cuộc hội đàm Paris năm 1972.
Một hôm trên xe car du ngoạn quanh vùng gần trại hè, chợt nghe mấy lời một bài hát:
Huế Sài Gòn Hà Nội quê hương ơi sao vẫn còn xa Huế Sài Gòn Hà Nội bao nhiêu năm sao vẫn thờ ơ Việt Nam ơi còn bao lâu những con người ngồi nhớ thương nhau Triệu chân em triệu chân anh Hỡi ba miền vùng lên cách mạng...
Tôi hiểu ngay Trịnh Công Sơn làm nhạc tuyên truyền cho cộng sản Hà Nội. Thời kỳ đó, gần như 100% các bạn bè tôi đều ngất ngư nghe nhạc Trịnh Công Sơn.
Thế rồi, biến cố Tháng Tư 1975. Ngoại trừ một số người Việt hoảng sợ vì cả nước Việt Nam rơi vào tay cộng sản, 80 % các bạn bè tôi đều chạy theo phong trào mới. Họ kéo nhau đi hội họp, hăng hái tham gia chương trình "Chân trời 80", treo hình Hồ Chí Minh trong phòng khách, chuyền nhau đọc "Đại Thắng Mùa Xuân", lấy bút hiệu Nguyễn Kiến Quốc, Trần Nhân Quốc... Có người còn đem báo sinh viên phát hành từ Paris cho đọc, trong đó Trần Bạch Đằng viết lời kêu gọi: Hãy tin chúng tôi...
Năm 1996, lần đầu tiên về nước sau 1975, ra các tiệm sách lớn ở Sài Gòn, chỉ thấy rặt những tập nhạc của Trịnh Công Sơn, sách của chục người có công với chế độ mới. Về nhà, nghe mẹ nói: Mỗi ngày xin chọn một niềm vui.
Từ đó đến nay, ảnh hưởng nhạc Trịnh Công Sơn vẫn lan tràn mạnh. Người ta tôn vinh Trịnh Công Sơn là phù thủy ca từ. Trịnh Công Sơn chường mặt đầy trên Facebook, Youtube... Phòng ca nhạc Trịnh mọc lên như nấm ở Việt Nam.
Tôi ấm ức mãi. Trịnh Công Sơn có thực làm tay sai cho cộng sản hay chỉ là một trí thức ngây thơ để cho cộng sản lợi dụng?
Tôi thích vài bài thơ của Xuân Diệu, Huy Cận... Hôm nọ đọc một bài trên Facebook của Lại Nguyên Ân về mấy bài thơ Xuân Diệu, Huy Cận, Chế Lan Viên theo đuôi Tố Hữu cúng Stalin — vừa chết năm 1953 —, còn hơn ông cố nội.
Hôm qua đọc bài Lê Thị Huệ phỏng vấn nhà văn Hoàng Hải Thủy (năm 2011), tới đoạn hỏi về Trịnh Công Sơn, trích lại dưới đây:
LTH: Nói về Trịnh Công Sơn, một đỉnh điểm điển hình cho một công dân sáng tác đóng góp vào việc làm mất Miền Nam vào tay Miền Bắc. Tôi nghe một cuộc phỏng vấn trên một đài truyền hình trên net, bà Đặng Tuyết Mai vợ phó tổng thống Nguyễn Cao Kỳ kể lại bà cho mời ông Trịnh Công Sơn vào hát nhạc tình ca và bắt tay với nhau khen nhau này nọ trong dinh thự ông Phó Tổng Thống Nguyễn Cao Kỳ. Rồi chính ông Trịnh Công Sơn ra ngoài làm nhạc Phản Chiến nhiều hơn ai hết. Thời ấy mấy ai dám làm nhạc Phản Chiến đĩnh đạc và được sống sót như ông Trịnh Cộng Sơn. Phản Chiến là phong trào Quốc Tế. Tôi nghe nói có lúc chính quyền Miền Nam đòi bắt ông Trịnh Công Sơn, nhưng Người Mỹ không cho. Rồi tôi lại nghe ông Trịnh Công Sơn theo VC với những người thân và bạn thân của Nhóm Huế của ổng theo phò VC tối đa, đến độ VC về Sài Gòn năm 1975 là Trịnh Công Sơn nhào ra hát bài Nối Vòng Tay Lớn trên Đài Phát Thanh Sài Gòn. Tôi cũng mê nhạc Trịnh Công Sơn, mê chết đi được. Nhưng thú thật, ở một cương vị cá nhân bị mất mát quá nhiều vì chiến tranh, tôi cũng phải nhìn lại cuộc chiến với suy tư để tự đi tìm cho mình một lời giải thích. Tôi muốn hỏi ông một câu ông nghĩ sao về trường hợp của Trịnh Công Sơn?
HHT: Tôi khinh anh ta.
Câu trả lời 4 chữ của Hoàng Hải Thủy làm tôi khoái trá, vỗ đùi cái phạch.
Xin cài vào đây một youtube bài nhạc "Nhìn những mùa thu đi" để nghe và nhớ:
(...) Rồi mùa thu bay đi Trong nắng vàng chiều nay Anh nghe buồn mình trên ấy Chiều cuối trời nhiều mây Đơn côi bàn tay quên lối Đưa em về nắng vương nhè nhẹ Đã mấy lần thu sang Công viên chiều qua rất ngắn Chuyện chúng mình ngày xưa Anh ghi bằng nhiều thu vắng Đến thu này thì mộng nhạt phai
"Gần một nửa thế kỷ trôi qua, vết thương vẫn chưa lành. Và chắc sẽ không bao giờ lành đối với hàng triệu gia đình, trong khi có những người khác, đứng đầu là nhà nước, có cơ hội "hát trên những xác người" để ăn mừng chiến thắng. Có cơ hội để khoe khoang, đánh bóng quá khứ, để dân quên thực tại đất nước không có gì đáng kiêu hãnh.
(...) Albert Camus nói cuộc đời là những cuộc tranh đấu, nếu không tranh đấu cho lẽ phải, không nổi giận trước những bất công, cuộc đời chẳng còn ý nghĩa gì nữa. Nhưng Camus nói thêm: nổi loạn, hay phẫn nộ phải có đối tượng, không bao giờ mù quáng, vô vạ, miễn phí (la révolte est ciblée, jamais aveugle ni gratuite).
Chống Cộng, nửa thế kỷ sau, không phải vì oán thù, không phải vì bị cướp nhà cướp đất, nhưng bởi vì nghĩ rằng, biết rằng chế độ Cộng Sản đưa tới bế tắc cho dân tộc. Bế tắc và diệt vong." (Từ Thức: 48 năm và những câu hỏi nhức nhối - tuthuc-paris-blog.com)