Berthillon 2.0

 

Hình Internet

Không nhớ ai đã giới thiệu tôi đến nhà bán kem kỳ cựu này trên đường Saint-Louis-en-l'Île, Paris 4e.
Lần đầu tiên đến đó, kể đã khá lâu rồi, cỡ 20 năm là ít, qua đi như mộng.
Cái cửa tiệm đó, thoạt trông xinh xắn, nhưng không có gì ấn tượng. Chúng tôi xếp hàng như mọi người, già trẻ lớn bé, cả người bản xứ lẫn du khách bốn phương. Tôi lấy làm lạ, không hiểu có gì đặc biệt, mà thiên hạ đổ xô đến đông thế nhỉ. Lần đó ăn glaces gì, tôi không nhớ nữa, thấy ngon đấy, nhưng có gì ghê gớm lắm đâu. Vậy mà, ít lâu sau, đi ăn glaces ở bao nhiêu nơi khác, đến tận Venise, Florence, New York, London... bỗng nhớ nhung cái tiệm Berthillion khiêm nhường này, bên bờ sông Seine xanh rêu lờ lững. Mà nhớ cái gì cà? Không hẳn là hương vị cà rem tôi chọn, quanh quẩn cũng là vài parfums quen thuộc (vanille, café, chocolat, myrtille, abricot, citron...). Phải là một cái gì khác, rất mơ hồ. Từ đó tôi trở lại chỗ này, bao nhiêu lần rồi, và cả những tiệm nhỏ, chi nhánh hoặc tiệm phân phối hợp đồng với Nhà sản xuất Berthillon, ở khắp Paris và ở vài thành phố lớn tại Pháp.
Bao nhiêu kỷ niệm xưa đổ về như nước lũ. Trước năm tôi đi Pháp học, anh tôi lính về phép 24 giờ mùa xuân Mậu Thân, dẫn tôi ra một tiệm kem đường Lê Lợi Sài Gòn, và được cho thưởng thức món kem nổi tiếng ở đây. Không hiểu sao, hai anh em không nói chuyện gì nhiều hôm đó. Buổi chiều, sau khi xem ở rạp Đại Nam, một cuốn phim Hồng-Kông vô cùng lãng mạn, chúng tôi về nhà ở quận Nhất, tấm lòng niên thiếu bỗng nhiên hoang vắng lạ thường. Đêm hôm đó, tiếng súng nổ rất gần. Cuối năm, tôi lên đường đi xa, biền biệt chưa về.
Một kỷ niệm ngày thơ vút bay về. Hôm đó, mẹ tôi dẫn đi khám mắt ở một phòng bác sĩ nhãn khoa phố Quan Thánh Hà Nội (nhớ mang máng như thế, vì nhà chú Thụ nơi gia đình tôi đến ở tạm, để chuẩn bị di cư vào Nam, thuộc khu phố này). Ra khỏi phòng mạch, mẹ tôi dẫn đến một tiệm kem. Điều tôi thấy lạ lùng hết sức, là khi ăn kem xong, mẹ còn lấy cái dĩa (tôi tưởng chỉ dùng để đựng kem) cho ăn!
Hương vị thơm tho mát lạnh, ~ với cái dĩa làm bằng bánh ~, tôi không bao giờ quên, mãi mãi về sau.

Phụ lục
ed. 21/07/2026
"Kem đậu xanh"
Hồi ấy gia đình tôi từ Đà Lạt xuống Sài Gòn, ở trong một căn nhà sàn, tức là nhà gỗ cất sát một bờ sông. Xóm đó gọi là Lò Bún, vì có gia đình người cùng làng với cha mẹ tôi ở Hà Đông, di cư vào Nam từ trước 1954, và lập nghiệp sản xuất bún ở đây.
Nhà tôi ở cạnh nhà có hai người con gái trẻ, hình như tuổi đôi mươi khoảng đó, nghĩa là lớn hơn tôi mười lăm mười sáu tuổi. Chúng tôi thỉnh thoảng nói chuyện với nhau qua vách ván chung. Đôi khi chiều muộn, trời mưa rả rích, hai chị em gọi chúng tôi vọng qua vách ván, hỏi có muốn ăn kem đậu xanh không. Hai chị em mỗi ngày đèo nhau trên một chiếc xe đạp, chở một thùng kem đi dạo bán khu Tân Định - Đa Kao. Những ngày mưa, bán ế, đem về cho chúng tôi ăn. Kem đậu xanh ăn ngọt ngọt bùi bùi, hột đậu chín nhưng không nát hẳn, trộn với nước đá bào mát lạnh, ăn thiệt là ngon. Tôi cứ ăn vô tư lự, bao nhiêu lần rồi, mà không biết hai người con gái nhà hàng xóm đang ủ rũ những ngày mưa gió sụt sùi.