những ngày xưa thân ái

Khoảng những năm 2000-2005, tôi đang tiến hành thực hiện "Tự điển Thiều Chửu online".

Lúc đó, tôi cũng là một thành viên của "Lớp Hán Việt" yahoo group, chuyên về đề tài chữ Hán Nôm, do một số giáo sư thuộc Viện Việt Học (USA, California) phụ trách.

Nhờ thế, tôi biết đến anh bạn trẻ tên Viet Gutenberg, chuyên gia thực vật học, ở Calgary (Canada). Anh ấy cũng thích văn thơ và nghiên cứu Hán Nôm. 

Dần dà chúng tôi thân thiết với nhau hơn, rồi cùng với một vài bạn của anh ấy, lập ra diễn đàn Yahoo Huê Diệp Chi và cùng nhau soạn thảo trang web "Bách Thảo Trong Thi Ca". 

Mục đích là đưa lên mạng những tài liệu chuyên đề, viết bằng ngôn ngữ Hán Việt Nôm, về hoa cỏ, phụ thêm hình ảnh, thi ca, hội họa, v.v.

Ngày tháng thoi đưa, mấy tháng sau, đã đưa lên trang web nhiều đề mục như sau:

hoa cỏ thi ca

cây lá hán nôm

hoa thơm cỏ lạ

thi kinh thảo mộc

Shakespeare's Garden

vườn Nguyễn Du

vườn Địa Đàng

vườn Thiền

Xem từng trang, mới thấy công phu của anh Viet Gutenberg, mà chúng tôi gọi thân mật là vG.

Bao nhiêu là thi văn, lời ca của những nhân tài kim cổ:

Nguyễn Du

Shakespeare

Bạch Cư Dị

Tản Đà

Quách Tấn

Tô Đông Pha

Lý Bạch

Cao Bá Quát

Nguyễn Trãi

Nguyên Đình Chiểu

v.v.

Mỗi trang được minh họa bằng những hình ảnh, audio, video... mượn trên mạng Internet, hoặc do chính những thành viên của Nhóm Huê Diệp Chi thực hiện.

Mùng 4 tháng Giêng Bính Ngọ 2026, nhìn chậu hoa đào nở rộ, vụt nhớ tới trang web "Bách Thảo Trong Thi Ca", và các bạn trong nhóm.

Tôi viết một status Facebook mấy câu vắn tắt, kèm theo hai tấm hình hoa đào.

Chẳng ngờ, bạn cũ lần lượt đáp lời, mỗi người một câu cảm khái.

Chỉ riêng anh Viet Gutenberg, đi đâu biền biệt chưa về.

Nhớ đã 15 năm là ít, anh đi du lịch Thái Lan và về thăm lại cố hương. 

Một hôm anh ấy bị lật thuyền, laptop chìm sông, không vớt lại được. Anh kể đã đánh mất login và mật mã của anh, ~ vốn là admin trang web.

Sau đó ít lâu, anh vắng mặt trên diễn đàn, bao nhiều năm tháng, và trạm web không còn ai chăm sóc, ngày nay đổ gãy tiêu điều.

Tôi gửi anh một bài thơ tứ tuyệt của Quách Tấn:

"Từ buổi thuyền đi khách thuận dằm

Trông chừng bến cũ biệt mù tăm

Cảm thương chiếc lá bay theo gió

Riêng nhớ tình xưa ghé đến thăm."

Dưới đây, xin chép lại trang Facebook, với những lời đằm thắm, về những ngày xưa thân ái.

(*** FB Dang The-Kiet ***)

https://www.facebook.com/share/p/1Mo7JQ5Frx/

Và mùa xuân có hoa anh đào...

(mùng 4 tháng Giêng, Bính Ngọ 2026)

----

Chậu hoa này, bưng từ ngoài vườn vào nhà, từ một tuần lễ trước.

Cf.

https://www.facebook.com/share/p/17x3Ec9KPS/

@dtk

Lo Thuong
Tiếc là không có anh Thưởng chụp cho một tấm. Tôi chụp bằng smartphone S24, chụp tới chụp lui, không thể nào đẹp bằng máy Nikon D800.

Hình hoa mai của anh Thưởng

@nguyen thu cuc

Đẹp lắm đó Kiệt ơi. Màu hoa thật dễ thương 👍❤️💕

@dtk
Thu Cuc Nguyen
Chị Cúc chụp bằng iPhone 11 cũng rực rỡ vô cùng. Nhiều khi thấy hoa đẹp quá, chụp không được đẹp, muốn vứt cái Samsung S24 đi cho rồi. Có bạn nói, tại mi chụp dở, chứ đâu phải tại máy. Hi, hi.

@nguyen thu cuc
Dang The-Kiet
Kiệt chụp hình cũng rất đẹp đó, Kiệt ơi. Đừng vứt cái Samsung S24 đi nha, tội nghiệp nó

@dtk
Thu Cuc Nguyen

Hoa cúc đây, chị Cúc ơi.

@nguyen thu cuc
Dang The-Kiet  
Rực rỡ quá👍❤️💕

@dtk
Hình hoa diên vĩ của chị Cúc

photo nguyen thu cuc

@dtk

Luong Nguyen

Anh Lương chụp hình hết sẩy. Anh cũng là họa sĩ, dùng kĩ thuật số, gần đây lại bổ sung thêm nhiều tools AI rất thành công. Hôm nay, xin mượn một bức tranh hoa đào của anh nhé.

tranh luong nguyen

====

Tháng Giêng là tháng ăn chơi...
====

@Luong Nguyen
Dang The-Kiet
Chụp hình nhiều khi cũng tùy hứng nữa, chứ anh Kiệt có nhiều hình đẹp như bức hình hoa lan kèm đây (đã hơn 10 năm rồi đó — hình gốc của anh Kiệt cất đâu kỹ quá tìm không ra !)

tranh luong nguyen 

(theo photo dtk)

@dtk

Luong Nguyen
Ah, hình hoa lan này chụp bằng Nikon D70. Máy này bị rớt một cái đùng năm nọ, hỏng rồi.

@dtk
Mai Dao
Nói chuyện chụp hình hoa lá cành, không thể quên chị Mai. Mấy chục năm về trước, từ khi cùng với Viet Gutenberg lập ra trang web "Bách thảo trong thi ca"

@maidao
Cám ơn anh Kiệt và mọi người trong Group Hue Diệp Chi. Đã có 1 thời gian rất vui, và rất lành mạnh Mai theo đuổi thú vui ngắm hoa, sưu tầm thi nhạc, và chụp hình với các bạn và các anh chị em.

photo maidao

@dtk
Xem lại trang về cam thảo ngày xưa 

http://viet.gutenberg.free.fr/huediepchi/hPlants/glycyrrhizaSpp.html

@maidao
Hoa mai này, không biết anh bạn học Xuân Mai lấy từ đâu. Mai chôm về máy mình. Cùng là bản quyền của những người tên Mai. Nhưng không kinh doanh nên chắc không sao.

photo maidao chuyển

@dtk

Web "Hoa trong nhạc" của anh Lương:

https://vietnamtudien.org/hoatrongnhac/

Trang dưới đây có hình chụp hoa anh đào của chị Mai:

https://vietnamtudien.org/hoatrongnhac/anhdao2.html

@dtk
Hình mai vàng (Việt Nam) của anh Thưởng.

@lo thuong
Thời đó HDC vui lắm, đúng nghĩa đen hoa lá cành luôn! Ai chụp hình cũng đẹp, mỗi người một phong cách. Anh Nut chuyên về lan!
Anh Lương nói đúng, phải có hứng mới chụp hình đẹp được!

@dtk
Luong Nguyen Lo Thuong Mai Dao Gió-O Hải Ngoại Trang Pham 
Quên nói là khi trạm web có được hơn 100 mục từ (entries), thì anh Võ Văn Ái (1935-2023) Nhà xuất bản Quê Mẹ có nhã ý muốn in thành sách, ý để cho giới trẻ thế hệ thứ hai (sau 1975) học tiếng Việt, vừa vui vừa học. Tôi có bàn với vG về dự án này. Nhưng không nhớ vì lý do gì, vG có vẻ ngần ngại, và tôi khoảng thời gian đó cũng hơi bận việc, nên bỏ qua việc in sách này.

@dtk
Luong Nguyen 

Ở đây, menu có gỏi đu đủ bò khô 

(restaurant Như Ý, Marne-La-Vallée, 21/02/2026)

Bánh dày & bánh chưng (hình mượn trên Internet)

@dtk

cuộc cờ 

(dtk@hdc.com, 21/02/2026)

@dtk

Bách Thảo Trong Thi Ca
Bính Ngọ 2026/02/21

index

Mùi cam thảo

http://viet.gutenberg.free.fr/huediepchi/hPlants/glycyrrhizaSpp.html

@dtk

Trường hận ca (Bạch Cư Dị, Tản Đà dịch)
Giáp mặt phù dung (Đinh Hùng)

@dtk
Luong Nguyen
Thuyền viễn xứ (Huyền Chi)

https://vietnamtudien.org/thophonhac/thvienxu_hchi.html

@dtk
Luong Nguyen
Anh cho em mùa xuân (Kim Tuấn)

https://vietnamtudien.org/thophonhac/nuhoavg_kt.html

@dtk
Minh Truong là người đến với huediepchi khoảng 10 năm sau này.
Anh sống bên Đức, tỉnh Köln. Anh chụp hình kỹ thuật rất cao, và cũng thích làm thơ.
Xin gửi kèm theo sau một hình anh mới chụp, — khá khôi hài phải không, nhà nhiếp ảnh tự giễu cười mình.

Un rêve étonnant

(Brouillon) 2026/02/08 dimanche 04:45

Tóm tắt nhanh, bằng tiếng Việt & en français

Un maître d'hôtel (grand luxe) me propose un RV avec une grande dame.

Au RV, je découvre một người chị lai Pháp cùng cha khác mẹ.

Quelques paroles échangées. Pas de son, je m'en rends compte seulement maintenant, à l'instant où j'écris ces lignes, après le réveil, il y a une demie heure.

Ma demie sœur est fille unique de sa mère, qui est elle aussi fille unique et héritière d'un père fondateur d'une chaîne de boutiques de bijoux.

Des paroles et gestes très dignes de ma demie sœur.

Bách cảm giao tập.

photo https://candicebraas.com/se-soigner/vies-anterieures/

百感交集 bách cảm giao tập
♦ Bao nhiêu những cảm xúc chen đan hỗn tạp cùng lúc. Hình dung vô cùng cảm khái. ◇Ba Kim 巴金: Thâm dạ vô liêu, bách cảm giao tập, ngã tưởng khởi nhĩ môn (...) chân hữu sanh giả viễn nhi tử giả biệt chi cảm 深夜無聊, 百感交集, 我想起你們(...)真有生者遠而死者別之感 (Thu 秋, Nhất).

---

/Bao nhiêu những cảm xúc chen đan hỗn tạp cùng lúc. Hình dung vô cùng cảm khái. ◇Ba Kim 巴金: {Thâm dạ vô liêu, bách cảm giao tập, ngã tưởng khởi nhĩ môn (...) chân hữu sanh giả viễn nhi tử giả biệt chi cảm} 深夜無聊, 百感交集, 我想起你們(...)真有生者遠而死者別之感 (Thu 秋, Nhất) Đêm khuya buồn bã, tràn ngập những cảm xúc hỗn độn, tôi đã nghĩ về mọi người (...) và thực sự cảm nhận được nỗi đau chia ly giữa người sống và người chết.

Tard dans la nuit, m'ennuyant et submergé par des sentiments mitigés, j'ai pensé à vous tous (...) et j'ai vraiment ressenti la douleur de la séparation entre les vivants et les morts.

Réplique Bilbo le Hobbit : un voyage inattendu sur Amour, Homme et Gens

- Pourquoi le semi homme ?

- Je ne sais pas. Saroumane pense que seul un grand pouvoir peut tenir le mal en échec, mais ça n'est pas ce que j'ai découvert. Je crois que ce sont les petites choses, les gestes quotidiens des gens ordinaires qui nous préservent du mal... de simples actes de bonté et d'amour !! Pourquoi Bilbon Sacquet, peut être par ce que j'ai peur et qu'il me donne du courage !!

Explication ➤

Bilbo Le Hobbit : Un Voyage Inattendu - Galadriel et Gandalf

Film / SérieExplications

Sens littéral de la réplique

La réplique est un échange entre deux personnages, Galadriel et Gandalf. Galadriel demande à Gandalf la raison pour laquelle il a choisi d'impliquer le semi-homme, c'est-à-dire le hobbit Bilbo Sacquet, dans la quête des nains. Gandalf répond en citant d'abord l'opinion de Saroumane, selon qui seule une « grande puissance » peut vaincre le mal. Il contredit cette idée en affirmant que, d'après sa propre expérience, ce sont les « petites choses, les gestes quotidiens des gens ordinaires », tels que la bonté et l'amour, qui protègent du mal. Il conclut en justifiant son choix de Bilbo par une confession personnelle : il agit par peur et cherche le courage que le hobbit lui inspire.

Sens symbolique ou profond

Cette réplique incarne une philosophie centrale de l'œuvre de J.R.R. Tolkien : l'idée que l'héroïsme ne réside pas uniquement dans la force physique ou la magie puissante, mais dans l'humilité, la résilience et la bonté simple des êtres les plus inattendus, comme les hobbits. Elle symbolise le triomphe des vertus modestes sur la soif de pouvoir (symbolisée par Saroumane) face aux ténèbres. La peur de Gandalf, loin d'être une faiblesse, devient une lucidité sur l'ampleur du mal, et le courage de Bilbo est le remède, soulignant l'importance de l'espoir et de l'innocence face à la désolation.

(suite 05:32)

2026/02/08 20:37

Cf. Projet Livre DTK IA Cryptos Arnarques en chaîne

FB Huynh Ngoc Chenh

NĂM NAY ĂN TẾT LỚN

Chưa năm nào trong suốt cuộc đời mà bị khốn đốn như năm 2025 vừa qua.

May quá nó đã qua rồi và mang bao nhiêu khó khăn của tui qua theo. Hì hì

Bất ngờ phải sửa nhà, sửa xe, sửa người (bị nhập viện 7 ngày mà lại trễ mua bảo hiểm), bị nợ đòi (lần đầu tiên trong đời bị nợ đòi, rồi khất nợ, rồi phải cấp tốc trả nợ), bị phạt thuế (cách đây 15 năm), bị hai biên lai phạt nguội xe quá tốc độ, thế là bị hết sạch tiền dù đã được hai cô con gái cứu giúp. 

Liên tục trong vài tháng không có 1 đồng trong túi, đến nỗi phải ngồi ru rú trong nhà không dám đi chụp chim, và đến nỗi đứa cháu bất ngờ gởi cho 3 triệu mà mừng như vào rừng bắt gặp được chim quý và thấy số tiền lớn như 30 triệu đồng. 

Giữa tình thế căng thẳng như vậy, bỗng dưng lại nhận tin nhắn của 1 người bạn … hỏi mượn tiền. 

Ối trời không có tiền cho bạn mượn mà không thể nào kể hết ra lý do, rồi cứ áy náy mãi vì e rằng bạn nghĩ mình xấu tính lúc bạn cần giúp thì làm lơ. (Chừ viết kể ra đây để bạn hiểu).

Thế rồi may quá, năm 2025 cũng qua đi và năm 2026 bước vào mang theo bao nhiêu niềm vui ngay từ đầu tháng 1 kéo dài mãi đến hôm nay và cho đến Tết.

Út cưng từ Mỹ về thăm, trước khi quay trở lại Mỹ vào ngày 1/1 đã để lại cho ba một món tiền đủ trả hết nợ sửa nhà và sửa xe còn khất lại. 

Và từ đó đến hôm nay, tài khoản liên tục nghe ting ting:

- Báo Thanh Niên biếu nhân dịp 40 năm: 2 triệu

- Nhuận bút báo Xuân TN: 7,5 triệu 

- Nguyễn Thúy Hạnh cho 10 triệu 

- Con gái lớn gởi cho tiêu Tết: 5 triệu 

- Út cưng và mẹ của út gởi cho tiêu Tết: 5 triệu 

- Cháu lần trước cho cậu tiền cứu nguy nay lì xì tiêu Tết thêm 2 triệu.

- Cháu rễ 1 biếu hai thùng rượu vang 12 chai

- Cháu rễ 2 xách tay từ Mỹ về 1 chai Whiskey 

- Cháu Trịnh Thị Thảo biếu 50 quả bưởi của nhà họ Trịnh

Vậy là năm ni ăn Tết lớn. Cám ơn con cháu đã tặng quà. Già rồi chẳng cần gì nhiều tiền, nhưng được cho tiền và quà cũng rất vui, và ước gì mỗi tháng Tết một lần như ri.

Giải thích một tí. Vừa rồi rủ cô em gái, rất yêu quý chị Hạnh, bay ra Hà Nội thăm Nguyễn Thúy Hạnh. Từ ngày bỏ Facebook tránh chuyện thị phi, Hạnh rất vui khoẻ, yêu đời và trẻ trung trở lại. Biết anh em tui bay ra bay về tốn kém nên Hạnh đề nghị với cô em gởi lại tiền vé, cô em tui không nhận. Hạnh lại năn nỉ tui nhận, tui cũng từ chối. Thế rồi mãi ba ngày sau khi đã về lại Đà Nẵng, Hạnh nhắn tin cho cô em nói với anh Chênh, xem lại ngăn dưới đáy ba lô. Sau khi đi về tui lấy đồ dơ ra giặt rồi vất ba lô đâu đó, nay tìm ra thì thấy dưới đáy có xấp tiền 10 triệu. Vé máy bay hai anh em đi về chỉ tốn có 5 triệu. Vậy xem 10 triệu đó của Hạnh lì xì để tiêu Tết. Rất cám ơn nàng. 

Rứa hỉ

TB: ôi xin lỗi cháu Huỳnh Duyên, vào tháng 6 giữa đỉnh cao nguy cấp con đã gởi về 200 đô thật đúng lúc đã cứu nguy được cậu. Rất cám ơn cháu yêu

https://www.facebook.com/share/18Adeegit7/

(Suite)

Thứ hai 09/02/2026

Chén trà trong sương sớm

Start your Morning in a good way

(Còn tiếp)

09/03/2026 09:15

Sáng nay nằm mơ thấy má Ra đến thăm. Má Ra đã mất bên VN 2022 (sau hơn 10 năm từ 2010 bên  Pháp trở về VN dưỡng lão ở làng cũ Tân Phú Trung, gần Củ Chi).

Bà ấy vào nhà, tay cầm 2 sấp giấy bạc, cho tôi một sấp mỏng, cho Ra một sấp dày. Sau tôi gom lại đưa hết cho Ra, được khoảng 25 000 euros.

(Còn tiếp)

mùa xuân năm 20 tuổi

Đây là những cành jasmin d'hiver, trong vườn nhỏ, mới điểm một vài bông hoa.

photo: jasmin d'hiver
17/01/2026
dtk@hdc.com

Cũng như hoa forthysia ở xứ Pháp lạnh lẽo này, mỗi năm tôi vẫn ngóng chờ, vào cuối mùa đông, thay cho những đóa mai vàng rực rỡ ở quê xưa.

Thời gian như vó câu qua kẽ cửa, thế là đã 3/4 cuộc đời phiêu bạc.

Sáng nay, nhớ nhà vô hạn. Nhớ mẹ hiền. Ôi, người ta bao giờ cũng ngu xuẩn như thế. Mất mẹ rồi mới biết thương nhớ mà thôi.

Cũng như thấy mất quê hương, khi quê hương không còn nữa.

Buổi sớm, xem qua loa mấy trang Facebook, hình như mỗi ngày càng thêm quay cuồng, như con vụ tuổi thơ. 

Chợt thấy nhan đề một bài thơ:

"Mùa Xuân Của Một Người"
(*)

Và 4 câu đầu:

1.
"Chiều cuối năm ngồi trên tầng phố cũ
Trời quê hương nhiều mây trắng sa mù
Hai mươi tuổi những ngày nuôi mộng nhỏ
Đã xanh rồi cây trái mọc suy tư"

𝐍𝐠𝐮𝐲ễ𝐧 𝐍𝐡𝐨 𝐒𝐚 𝐌ạ𝐜 là ai vậy? Nghe như tên bạn từ tiền kiếp.

Trời ơi, chỉ mới 20 tuổi thôi sao. Ngày tôi lên đường xa quê, tôi còn nhỏ tuổi hơn bạn. Rồi nay, vẫn biền biệt chưa về.

Đọc tiếp:

2.
"Thân với máu xin thắp làm sương khói
Giữa thời gian tìm vóc dáng con người
Vùng tóc đó tháng ngày qua cỏ úa
Lửa của trời thiêu đốt tuổi hai mươi"

"Người đi tôi cũng lên đường,
Trông ra gió bụi mà thương phong trần"
(Vũ Hoàng Chương)

Vũ Hoàng Chương là thầy môn Việt văn của tôi đó. Chúng ta biết đâu đã học cùng thầy?

Đọc tiếp:

3.

"Đôi mắt trũng hôn vào lòng đất ấm
Nguồn sữa khô đời sống cũng khô cằn
Thiên nhiên vẫn mặt trời trên cao mọc
Người tìm chi khu vườn cũ giá băng"

Chiến tranh khói lửa làm chúng ta già trước tuổi. Làm cho bạn tôi già trước tuổi.

Đọc tiếp:

4.

"Tôi gọi nhỏ tên người sa nước mắt
Sống trên đời vừa đúng hai mươi năm
Máu sẽ khô xin tim này đừng rụng
Giữa hư vô phần mộ nhỏ yên nằm"

Bỗng hốt hoảng đọc hết bài thơ:

5.
"Lũ bạn tôi đứa còng lưng nằm ngủ
Đứa vùng lên trên số phận lưu đày
Mỗi trái tim hằn vết thương chia cắt
Vết nhục này cho con cháu mai sau"

6.
Tôi còn lại nửa mùa xuân phiêu lãng
Giữa lênh đênh tìm nắm một bàn tay
Trời tháng giêng những ngày sầu nổi gió
Nhớ Sài Gòn thương Hà Nội mây bay."

Không thấy ghi năm sáng tác. Một câu hỏi lóe lên: <19 bao nhiêu?>

Tôi nhào vô Google tìm, ngày sinh tháng đẻ của 𝐍𝐠𝐮𝐲ễ𝐧 𝐍𝐡𝐨 𝐒𝐚 𝐌ạ𝐜: (1944-1964)

Không khỏi bàng hoàng. 

Nguyễn Nho Sa Mạc (1944-1964)

Câu thơ cuối trong khổ thứ tư, vang lên như một lời linh cảm:

"Giữa hư vô phần mộ nhỏ yên nằm"

Bạn tôi chết đúng năm 20 tuổi: (1944-1964).

----
Ghi chú:
(*) Lê Hoàng Tuấn Kiệt
https://www.facebook.com/share/p/17JfvmXzQn/

phở, bánh mì và sầu riêng

tháng 8 paris buồn phố vắng
hàng cây xanh cao ngất khuôn viên
quận 13 chân mòn bước lặng
múi sầu riêng còn đọng sầu riêng

(Vũ Hoàng Thư)

57 năm Sài Gòn xa vắng
đường Duy Tân ủ rũ công viên
sách Khai Trí hố thẳm im lặng
xe mía Pasteur khát nước riêng

(Đặng Thế Kiệt)


----
avenue d'Ivry Paris 13e
photos dtk@hdc.com thứ Bảy 02/08/2025

con chim chết

rosa Peace Mme Meilland Buổi trưa, loanh quanh xem hoa và cây cỏ trong vườn, lòng an ổn, quên hết những ồn ào phố thị. Ôi, cái bông hồng vàng này, sao mà đẹp rứa. Có người thắc mắc hỏi Picasso tranh ông sao mà khó hiểu quá. Picasso trả lời: Thưa ông, có ai hiểu bông hồng nở ý nghĩa là gì? Chợt thấy một con chim sẻ nằm chết trên lối đi. Không khỏi bàng hoàng: Ủa sao chim chết thế này? Băng hăng bó hó một hồi, rồi quyết định làm lễ táng cho chim. Cũng như đã chôn cá chết trong hồ năm nào. Lấy một chiếc lá khô làm áo quan. Tìm một góc vườn bên chân tường đào một hố, không sâu lắm, vì thân chim nhỏ lắm, chẳng cần ba tấc đất. Không vui không buồn, vì biết sống chết là lẽ đương nhiên. Chẳng muốn như nàng Lâm Đại Ngọc làm lễ chôn hoa mà thương cho kiếp hồng nhan. Hỡi ơi, sống chết là mưa nắng, Gió tối mưa đêm chớ giật mình. (thơ của ai không nhớ nữa [*01]) Lấp đất chôn con chim, chợt nhìn thấy một con ốc và một con trùn đất. Hai bạn đến đưa tang đấy ư? Chim cảm tạ hai bạn, không bị bỏ quên như những chiến sĩ vô danh. "Có hai người cho khỏi cô đơn." (Cao Thoại Châu)

photos dtk@hdc.com 27/07/2025 "Trăm năm còn có gì đâu, Chẳng qua một nấm cổ khâu xanh rì." (Cung Oán Ngâm Khúc)

(dtk 27/07/2025)

----

Ghi chú
rev. 28/07/2025
[*01]
Thơ Nguyễn Bắc Sơn
“Buổi chiều uống nước giồng Ma Hý
Thằng Xuân bắn chết thằng Mang Khinh
Hỡi ơi sống chết là mưa nắng
Gió tối mưa đêm chớ lạnh mình.”
(Thảo Khấu)

tiếng cu cườm

Chiều nay thứ Sáu, theo phận sự phải đem thùng rác ra cổng, cho ngày mai 5 giờ sáng xe chở rác thành phố đem đi.

Mùa hè, 9 giờ tối mà trời còn sáng. Chợt nghe tiếng chim ríu rít trên mấy lùm cây.

"Dòn dã tiếng cu cườm."

Câu thơ của Quách Tấn vụt rụng vào trí nhớ.

Lần theo tiếng chim đi đến cuối vườn, gần cây magnolia grandiflora có hoa trắng nuột. Nhiều con chim nhảy nhót chuyền cành, chỉ nghe tiếng cánh vỗ, nhưng không thấy chim, vì không mang kính.

Nấn ná ở đấy một lúc, lắng nghe âm thanh của những con chim không biết loài nào. Ôi hạnh phúc biết là bao. Tất cả những phiền não mấy tuần nay tiêu tan đâu hết.

Bỗng tiếc không có tài như ông Bashô, tôi sẽ viết một bài thơ theo thể điệu con ếch nhảy vô lòng giếng cổ.

"Nghìn trước tiếp nghìn sau, 
Mắt nhìn nhau một tối."
(Quách Tấn)

Hoặc như bài haiku nào đó, đứng giữa cố đô mà thương nhớ cố đô.

京にても京なつかしやほととぎす
 
Kyō nite mo / Kyō natsukashi ya / hototogisu
- Basho

Even in Kyoto –
hearing the cuckoo's cry –
    I long for Kyoto.
- Basho
 
"giữa Kinh Đô –
chim hót dài –
     bỗng nhớ phố một nỗi hoài cố đô"
(Vũ Hoàng Thư phỏng dịch)

(dtk)
ed. 04/07/2025

Ghi chú: 
May vừa lượm được một tấm hình ao sen rất đẹp của thầy Sâm vừa gửi lên mạng.
----
photo Nguyễn Văn Sâm, California

----

Ôi! nắng vàng sao mà nhớ nhung!

Buổi chiều hôm qua, thứ sáu cuối tuần, có việc phải đi métro đường số 7.

Ngồi trên xe, tương đối vắng vẻ, vì chưa phải giờ cao điểm.

Chợt để ý đến một hình vẽ trên cửa kính. Câu viết bằng tiếng Pháp, phụ thêm tiếng Anh ở dưới, hẳn là dành cho du khách.

Tạm dịch:
"Tôi lên xe với, tôi xuống xe cùng."

Tự hỏi người không quen đi métro ở Paris, không biết hiểu câu nói gì không nhỉ.

Phải sống trong bối cảnh thành phố Paris bị đe dọa khủng bố thường trực, hơn hai mươi năm về trước, thì mới thấm thía câu viết ở trên.

Nhât là đối với tôi, đã sống ở Sài Gòn, trước 1975, trong thời kỳ giới nghiêm thiết quân luật.

Lựu đạn lâu lâu nổ ở một khu phố nào đó, trong một rạp chiếu bóng, hay một quán cà phê. Khắp nơi, những ụ bao cát chất kín trước cửa vào một cơ quan quân đội Mỹ chẳng hạn.

Buổi chiều về nhà hơi muộn một chút (sau 18 giờ), bước vào nhà, thấy gương mặt mẹ tái xanh, vì lo âu. Bây giờ nhớ lại, còn rơi nước mắt.

Paris những năm 1980, có nhiều vụ khủng bố xảy ra, bom nổ ở nhà ga, hay trong métro. Nhà chức trách an ninh thành phố kêu gọi dân chúng đề cao cảnh giác, thấy bao hành lý khả nghi, không người thừa nhận, phải tức tốc thông báo cho nhân viên an ninh, gọi chuyên viên đến can thiệp, gỡ mìn (nếu có). Mỗi lần như vậy, hệ thống chuyên chở công cộng bị bế tắc nhiều giờ.

Ngay cả bây giờ, đứng trong xe métro hay ngồi đợi trên sân "quai", nếu thấy một bao hành lý không người bên cạnh, người ta vẫn không khỏi lo sợ vu vơ.

Đấy là nguyên do của hình vẽ cái bao hành lý trên cửa kính métro vậy...

Tôi chợt để ý một người già kéo đàn accordéon. Một loại đàn cổ thịnh hành những năm 1930 ở Pháp. Rất hợp với những bài ca của Edith Piaf hoặc của Joséphine Baker, chẳng hạn: 

"J'ai deux amours, mon pays et Paris..."

Tôi móc ví tặng người đàn accordéon 2 euros và ông vui vẻ làm dáng cho phép tôi chụp một tấm hình kỷ niệm.

"Ôi! nắng vàng sao mà nhớ nhung!
Có ai đàn lẻ để tơ chùng?"
(Huy Cận)

(dtk, 24/05/2025)

----
photos dtk@hdc.com 23/05/2025

Hà Nội đi tìm

  

(2020/06/19, 14:30)

Hà Nội trong tôi không có Hồ Gươm, Vườn Bách Thảo... mà là một thành phố đỏ rực màu cờ.

Xe nhà binh chạy sầm sập trên đường, người tụ tập hai bên vỉa hè đông nghẹt, hoan hô rầm rĩ. Tôi nghển cổ nhìn, chỉ thấy đầu người và những lá cờ bay.

Tôi đứng trên một vỉa hè phố Quan Thánh, gần nhà chú Thụ chỗ gia đình chúng tôi đang ở tạm (vợ chú Thụ là em ruột của mẹ tôi).

Cái tên phố này, lúc đó tôi không hề biết. Nhưng bao nhiêu hình bóng lũ lượt đổ về, tự động sắp xếp thành một bức puzzle.

Thấy nhiều người đeo trên túi áo một tấm hình tròn lồng kính ngộ nghĩnh. Chạy về nhà xin bố mua. Nét mặt bố bỗng nhiên nghiêm khắc hẳn lên làm tôi ngơ ngác không hiểu tại sao.

Ba mươi sáu phố ngày hôm ấy

Là những nhành sông đỏ sóng cờ

Chói lọi sao vàng hoa vĩ đại

Năm cánh xòe trên năm cửa ô...

Mãi sau này, lần đầu đọc bốn câu thơ trên đây của Vũ Hoàng Chương, tôi nhận ra ngay Hà Nội trong trí nhớ chính là Hà Nội vào những ngày tháng đó.

Bây giờ thì tôi nhớ rõ gia đình chúng tôi đến Hà Nội từ mấy hôm trước.

Một sớm, có người đánh thức, đưa cho tôi một tô bánh sợi trắng nuốt, nước còn nóng hổi. Đó là anh Tế, tuổi độ 15, là người làm cho gia đình tôi. Anh Tế là con một gia đình cùng làng với cha mẹ tôi ở Hà Đông. Có lẽ lần đó đi theo cha mẹ tôi chuẩn bị vào Nam...

Đó là lần đầu tiên tôi được ăn phở (không thịt), ngon ngọt lạ thường.

Tôi còn nhớ, có hôm theo anh Tế nhặt những quả bàng rơi, lấy đá đập bể, moi lấy nhân ăn, bùi bùi thơm thơm. Có lần anh ấy lấy gậy khều một trái gì rất lạ, trên cành thòng vào balcon nhà chú Thụ. Trái hình bầu dục (bây giờ thì tôi biết nó hơi giống trái cacao), lúc anh Tế đập ra, thấy còn xanh, vứt đi chỗ nào tôi không để ý. Anh Tế biết làm nhiều trò vui. Có lần anh ấy biểu diễn chỉa hai ngón tay như bắn súng, bịm môi nhịn thở, dồn hơi xuống bụng, bịp bịp phát ra tiếng rắm, làm mọi người cười nghiêng ngả.

Chúng tôi nhiều lần chạy sang nhà Bà Trẻ ở bên kia đường. Chúng tôi gọi là Bà Trẻ, vì bà là cô của mẹ tôi. Căn gác nhà Bà Trẻ lúc nào cũng âm u hương khói. Nhưng tôi hay chú ý tới cái bình sứ cắm hoa giả. Lần nào, nếu Bà Trẻ có mặt, cũng với tay gỡ mấy cái hoa hình quạt hoặc như cánh bướm, mở ra thành tờ giấy bạc, cho mỗi đứa một cái.

Anh tôi một lần được Bà Trẻ cho một sợi dây chuyền vàng có gắn một cái móc bằng ngà voi. Không hiểu sao, một hôm anh ấy đem đổi sợi dây chuyền với một thằng bé nhà bên cạnh, lấy hai chiếc bánh xe bằng cao-su. Hai anh em thỉnh thoảng mỗi đứa ngồi một góc phòng trên gác, lăn qua lăn lại hai cái bánh xe, cũng vui.

Hình như lúc bấy giờ anh được vô ban nhi đồng trong phố tập đánh trống cà rà rình theo điệu xôn đố mì:

Đây thiên đường tổ quốc chúng ta,

Đây ruộng vườn quê hương ngàn đời...

(2020/06/19, 21:40)

Năm đầu vào Nam, gia đình tôi ở Đà Lạt. Trong nhà có cậu Nghị — em mẹ tôi, cùng với một người bạn lính thuộc Ngự Lâm Quân của cựu hoàng Bảo Đại, đến trọ một thời gian (1).

Buổi tối trong phòng ngủ, cậu tôi thường hút thuốc lá, thở ra những vòng khói xanh huyền ảo, và thích hát bài "Hướng Về Hà Nội".

Lớn lên một chút, thỉnh thoảng nghe bố mẹ nói chuyện với nhau, hoặc đọc văn của Thạch Lam, Nguyễn Đình Toàn... tôi mới biết thêm những tên đường kì lạ.

(2020/06/21, 14:27)

wikimedia.org/wikipedia/ 
Tháp Rùa

Tôi vụt thấy mình đứng sững nhìn Tháp Rùa trên nước lung linh.

(2020/06/30, 16:59)

Lúc vừa viết xong câu trên, cách đây 9 ngày, tôi nhớ rõ: đầu óc bỗng khựng lại, mấy ngón tay gõ phím đờ đẫn.

Một câu hỏi lóe lên: Tôi đang viết Cái gì đây? Để làm chi? Chẳng là rót thêm mấy giọt nước bẩn vào đầu người đọc?

***

Bạn đọc thân mến, xin cho phép gọi như thế, theo thể điệu của Baudelaire (Au Lecteur).

Hôm đó, tháng 7 mùa hè 2002, lần đầu tôi trở về thăm Hà Nội, — 48 năm sau ngày theo bố mẹ lên tàu vào Nam.

(2020/07/01, 02:01)

Tháp Rùa giống hệt như trong con tem hình Hồ Hoàn Kiếm tôi sưu tầm được những năm xưa. Những con tem rất quý, bóc ra từ những bao thư cậu Nghị để lại, khi cậu từ giã gia đình tôi ở Đà Lạt, lấy chuyến tàu cuối cùng về Bắc, tìm lại người vợ thân yêu (*01).

(còn tiếp)

Chú thích

(*01) Xem bài: người hẹn cùng ta

thiên đường tổ quốc

 

Không hiểu sao, tối hôm qua, hai câu hát nghe từ mấy chục năm về trước, khi tôi còn rất nhỏ, ở Hà Nội, bỗng bay về trong trí nhớ:

Đây thiên đường tổ quốc chúng ta, 

Đây ruộng vườn quê hương ngàn đời...

Từ lâu, tôi vẫn chưa tìm lại được nguồn gốc hai câu hát này, nghe được ở đâu, ai hát, trước hay sau năm 1954, — năm tôi theo cha mẹ đến Hải Phòng, ở tạm nhà bác Lộc, chờ chuyến tàu vào Nam.

Không biết có phải bài hát nhi đồng, nhịp theo điệu xôn đố mì, mà anh tôi đã tập hát ở phố Quan Thánh, Hà Nội, gần nhà chú Thụ, những ngày giải phóng thủ đô? 

Tâm tư những ngày xa xưa ấy, mãi sau này, tôi mới gặp lại trong bốn câu thơ của Vũ Hoàng Chương:

Ba mươi sáu phố ngày hôm ấy, 

Là những nhành sông đỏ sóng cờ. 

Chói lọi sao vàng hoa vĩ đại, 

Năm cánh xòe trên năm cửa ô...

Sáu tháng trước (tháng bảy 2020), đang viết bài "Hà Nội đi tìm" (*01), để nhớ lại những năm tháng ấy, tôi bỗng bại bút, ngay ở đoạn nhắc tới những ngày cuối cùng ở đó, trước khi vào Nam.

Sau đó, tôi phải viết bài "Cá tra vẫy vùng" (*02) để tìm cách thoát khỏi sự bế tắc nói trên.

Có thể là ở mấy chữ "thiên đường tổ quốc" mà tôi nhớ lại hai câu hát đã dẫn trên đây? 

Hay là vì bốn chữ cái XHCN chăng?

Dầu sao, cái bánh vẽ hoang đường đó, — hôm nay vẫn cứng đầu cứng cổ ngang ngược chưa thôi.

Mấy tháng nay, đọc lại từng câu từng chữ Truyện Kiều của Nguyễn Du, vẫn chưa khỏi bàng hoàng:

Hay đâu địa ngục ở miền nhân gian (câu 1706)

Nhiều khi "cười mà muốn khóc", như câu viết lập đi lại nhiều lần trong trang Facebook Kí giả Từ Thức.

Trang Facebook của ông ấy vừa bị đóng cửa mấy tháng nay, không rõ là vì lí do nào, ngoài cái lí do bị những con mắt cú vọ của công an Hà Nội, toa rập với "mạng xã hội" của Zuckerberg, chà đạp tự do ngôn luận, ở ngay tại nước Pháp thế kỉ XXI.

Cũng xin khóc cười theo "vận nước nổi trôi":

Thiên đường tổ quốc (hay XHCN)

Doanh Châu Phương Trượng Bồng Lai,

Xả Hôi Chủ Nó một loài cá tra.

Ba Đình đem mở nắp ra,

Nghệ An Nghệ Tĩnh chết cha nhân quần.

(*03) (*04) 

(2020/12/20)

Chú thích

(*01) Hà Nội đi tìm

(*02) cá tra vẫy vùng

(*03) Nghệ An: Ngán cho cái mũi vô duyên, Câu thơ Thi Xã con thuyền Nghệ An (Cao Bá Quát).

(*04) Nghệ Tĩnh: quê quán bác Hồ.